İzmir’in kalbinde, yeniden keşfedilen ve yaklaşık 2.000 cilde ulaşan bir hahamhane kütüphanesi, yüzyıllar boyunca Yahudi ilmini biçimlendirmiş bir Sefarad cemaatinin entelektüel ve manevi hayatını koruyor.
- Koleksiyon: yaklaşık 2.000 cilt, çoğu 17. ve 20. yüzyıllar arasında basılmış
- İçerik: hahamlık eserleri, responsa, vaazlar, dua kitapları, Ladino edebiyatı, gazeteler ve cemaat kayıtları
- Derkenar notları: 450’den fazla ciltte tespit edilen el yazısı notlar, ithaflar ve kayıt yazıları
- Dijitalleştirme: İsrail Ulusal Kütüphanesi’nin Ktiv platformuna teslim edilen, notlu sayfalara ait 630’dan fazla görüntü
- Konum: Karataş’taki eski Yahudi Hastanesi’nde korunuyor, erişim önceden randevu ile
Araştırmacılar için
İzmir Hahamhane Kütüphanesi, ziyaretçilere önceden randevu ile açıktır. Araştırmacılar, öğrenciler ve ilgilenen konuklar erişim taleplerini önceden iletebilir; böylece cemaat malzemeleri hazırlayabilir, uygunluğu teyit edebilir ve ziyaret sırasında yardımcı olabilir.
Fotoğraf Arşivi
Yeniden keşfedilen bir Sefarad kütüphanesi
Hahamhane'de Gizli Bir Oda
İzmir Hahamhane Kütüphanesi, eski hahamlık binasında yıllar süren bir ihmalin ardından bulundu. Kitapları kentin dört bir yanındaki sinagoglardan, yeşivalardan, Yahudi okullarından ve cemaat mekânlarından gelmişti.
Koleksiyon, İzmir, İstanbul, Selanik, Kudüs, Venedik, Livorno, Amsterdam, Viyana, Prag, Varşova ve diğer Yahudi matbaacılık merkezlerinde basılmış eserleri içeriyor.
Rastlantısal bir keşif
İlk Kurtarma
1999'da eğitimci ve İzmirli Dina Eliezer, cemaatin çocuklara yönelik Yahudi eğitimini yeniden canlandırmasına yardım etmek üzere kente geldi. Bir miras gezisi sırasında, çürümekte olan kitaplarla dolu, kilitli ve harap bir odaya girdi.
Cemaatin desteğiyle kitaplar eski Yahudi Hastanesi'ndeki daha güvenli bir mekâna taşındı. Dört yaz boyunca 1.700'den fazla cildi katalogladı.
Kitapların koruduğu şeyler
Kenarlarında Sesler Taşıyan Kitaplar
Kütüphane dini metinleri, responsa literatürünü, vaazları, dua kitaplarını ve Raşi yazısı kullanılarak Ladino olarak basılmış kitapları koruyor.
Sahiplik kayıtları, ithaflar, imzalar, ketubot, cemaat yönetimine dair duyurular ve el yazısı derkenar notlar, araştırmacıları bu ciltleri kullanan hahamlara, ailelere, öğrencilere, bağışçılara ve okurlara bağlıyor.
Restorasyon ve yenilenme
Kütüphane Yeniden Açılıyor
2024'te Dina Eliezer İzmir'e döndü ve Rothschild Foundation Hanadiv Europe ile Kiriaty Foundation'ın desteğiyle yeni bir koruma çalışmasının başlatılmasına katkıda bulundu.
Kitaplar profesyonel biçimde kataloglandı, güvenlik sistemleri kuruldu ve koleksiyon; hahamlık eserleri, Ladino edebiyatı, gazeteler, dua kitapları ve ayrı bir derkenar notları arşivi gibi tematik bölümler hâlinde yeniden düzenlendi.
Katalog
Koleksiyonu, indirilebilir güncel PDF kataloglar üzerinden inceleyebilirsiniz. Bu listeler, talep hazırlayan araştırmacılar ve ziyaretçiler için bir başlangıç noktasıdır.
Video
Enkontros de Alhad dizisinden bu kayıtlı oturumda Rachel Amado Bortnick ve Dina Eliezer, projenin kapsamını ve kütüphanenin kurtarılışının ardındaki kişisel hikâyeyi Ladino olarak konuşuyor. 1 Haziran 2025’te canlı yayınlandı.