İzmir Yahudi Mirası Projesi, resmî adıyla “İzmir’in Kültürel Zenginliği – Yahudi Kültür Mirasının Sürdürülebilirliği Projesi”, İzmir Musevi Cemaati Vakfı’nın yürütücülüğünde ve Kentimiz İzmir Derneği’nin proje ortaklığıyla gerçekleştirilen Avrupa Birliği destekli bir programdı. 1 Ağustos 2020’de başladı; miras planlaması, araştırma, yayınlar, kamuya açık etkinlikler ve sivil ağ kurma çalışmalarını kapsayan 42 aylık bir programın ardından tamamlandı.
- Resmî adı: İzmir’in Kültürel Zenginliği – Yahudi Kültür Mirasının Sürdürülebilirliği Projesi
- Dönem: Ağustos 2020-Ocak 2024
- Yürütücü: İzmir Musevi Cemaati Vakfı
- Ortak: Kentimiz İzmir Derneği
- Proje merkezi: Sinyora Sinagogu, Kemeraltı
- Odak: koruma, görünürlük ve sürdürülebilir sivil sahiplenme
Neden önemliydi
Proje, Yahudi mirasını cemaate kapalı bir konu olarak değil, İzmir’in daha geniş kültürel zenginliğinin bir parçası olarak ele aldı. Daha kapsamlı hedefi, miras korumasını, kültürler arası diyaloğu, kamusal farkındalığı ve yerel karar süreçlerine katılımı destekleyebilecek bir sivil toplum platformunu güçlendirmekti.
Çalışma hem maddi hem maddi olmayan mirası merkeze aldı: sinagoglar, tarihi Yahudi mahallesi, ritüel eşyaları, kitaplar, basın tarihi, bellek, dil, müzik, mutfak ve fon dönemi sona erdikten sonra da bu konuları görünür tutmak için gereken sivil ilişkiler.
- Benzerine az rastlanan bir kent dokusu Havra Sokağı çevresi, eski Yahudi mahallesi içinde dokuz sinagogu, Hahamhane’yi ve tarihi kortijoları barındırıyor.
- Restorasyon planlaması Her ikisi de 17. yüzyılla ilişkilendirilen Hevra ve Forasteros sinagogları, koruma çalışmalarının merkezine yerleşti.
- Kamusal bilgi Proje; kitaplar, filmler, iki dilli bir web sitesi ve miras anlatım materyalleri üretti.
- Sivil süreklilik Bir platform, atölyeler ve bir manifesto; cemaati, belediyeyi, akademiyi ve miras alanındaki paydaşları birbirine bağlamaya yardımcı oldu.
Fotoğraflarla
Bir miras peyzajı olarak Kemeraltı
Benzerine az rastlanan bir bütün
Eski Yahudi mahallesi tek bir anıt yapı değil. Sinagoglardan, avlulardan, sokaklardan, Hahamhane'den ve cemaat yaşamının izlerinden oluşan bir kent dokusu.
Proje, dört sinagogun bir arada bulunduğu avlu bütününe ve bu ender ortamın bir kültür mirası, turizm ve kültürler arası diyalog merkezi olarak daha iyi anlaşılabilmesi olasılığına özel önem verdi.
Restorasyon ve erişim
Hevra ve Forasteros için planlama
Zamanla harap duruma gelen iki tarihi sinagog olan Hevra ve Forasteros için restorasyon projeleri hazırlandı.
Forasteros çalışması özellikle önemliydi; çünkü sinagoglar kümesini daha okunabilir bir güzergâh hâlinde birbirine bağlayarak ziyaretçilerin yapıları birbirinden kopuk alanlar olarak görmek yerine aralarındaki ilişkiyi anlamasına yardımcı olabilir.
Ağlar ve öğrenme
İzmir'den daha geniş bir miras ağına
Proje, Yahudi mirası çevresindeki yerel, ulusal ve uluslararası ilişkileri güçlendirdi. Etkinlikler arasında atölyeler, eğitimler, konferanslar, inceleme gezileri ve Avrupa'nın farklı ülkelerinden uzmanların katıldığı üç günlük uluslararası bir farkındalık etkinliği vardı.
Akademik iş birlikleri de çalışmayı destekledi; üniversitelerle yapılan alan gezileri ve Kemeraltı'na ilişkin planlama çalışmaları bunlar arasındaydı.
Araştırmadan yayına
Kamusal bellek için dört kitap
Proje dört önemli yayın üretti: Anıların İzinde İzmir Yahudileri, İzmir Yahudi Basını, İzmir Yahudi Toplumunda Kadın ve İzmir Sinagogları'nın Ritüel Tekstilleri.
Bu kitaplar bir arada, sözlü belleği, basın tarihini, kadın tarihini ve sinagog tekstillerinin maddi kültürünü kapsayarak Yahudi İzmir'e dair kaydı genişletti.
Çıktılar
- Dijital ve kamusal anlatım İki dilli bir web sitesi, görsel kimlik, broşürler, kısa filmler ve çevrim içi materyaller mirasla karşılaşmayı kolaylaştırdı.
- Arşiv temelleri Hazırlık niteliğindeki dijitalleştirme çalışması üç kategoriyi kapsadı: mezar taşları, kitap kenarı notları ve şiviti el yazmaları.
- Toplantılar ve atölyeler Miras turizmi, kültürel karar alma, mimarlık, müzik, sürdürülebilirlik ve yerel katılım; kamu kurumları, üniversiteler ve sivil toplumla birlikte tartışıldı.
Filmler ve çevrim içi materyaller
Proje iki kısa film üretti: şehrin maddi ve maddi olmayan Yahudi mirasını tanıtan İzmir Yahudi Kültür Mirası ve restorasyon perspektiflerine odaklanan Perspektifler. Proje ayrıca YouTube kanalı üzerinden çok sayıda video derledi.
Açılış, manifesto ve kapanış
En güçlü sonuçlardan biri, katılımcı süreç boyunca hazırlanan Ortak Manifesto oldu; Yahudi kültür mirasını korumak, kent belleğini güçlendirmek, kültürler arası diyaloğu desteklemek ve bu mirası İzmir’in kültür stratejilerine dahil etmek için kamuya açık bir yol haritası niteliği taşıyor.
Projeden sonra
Fon destekli proje sona erdi, ancak çıktıları Yahudi İzmir’in nasıl tanıtıldığını biçimlendirmeyi sürdürüyor. Web sitesi, kitaplar, filmler, restorasyon belgeleri ve kamusal ağlar; gelecekteki koruma, araştırma, ziyaret ve kültürel programlar için bir temel olarak duruyor.
